Compost op gazon na verticuteren: zo doe je het goed

Na het verticuteren breng je een dunne laag fijn gezeefde, rijpe compost aan van 2 tot 5 liter per vierkante meter, direct nadat je het losgeraakte vilt hebt weggeharkt. COMPO adviseert na het verticuteren ook om het losgemaakte materiaal en vilt/mosresten weg te verwijderen, zodat het gazon optimaal zuurstof krijgt en mos niet blijft liggen het losgeraakte vilt hebt weggeharkt. Hark de compost in de groeven, geef water en laat het gras zijn werk doen. Binnen 2 tot 3 weken zie je er bijna niets meer van terug, want het gras groeit er gewoon doorheen.

Waarom compost na verticuteren?

Verticuteren is ingrijpend voor je gazon. Je doorsnijdt de viltlaag, verwijdert dood plantmateriaal, mos en wortelstoelopen, en de machine laat diepe groeven achter in je zoden. Het gazon ziet er daarna even rampzalig uit, maar dat is precies het juiste moment om compost aan te brengen. De bodem ligt open, de groeven geven directe toegang tot de wortelzone en compost kan meteen z'n werk doen.

Wat compost dan precies doet: het verbetert de bodemstructuur, voegt organisch materiaal toe dat langzaam vrijkomt als voeding, en helpt de bodem vocht beter vasthouden. Op zandige bodems, zoals veel Nederlandse tuinen hebben, zorgt organisch materiaal er ook voor dat voedingsstoffen niet zo snel uitspoelen. Op kleigrond helpt compost de structuur losser en luchtiger te maken, zodat water beter wegloopt en wortels dieper kunnen groeien. Kortom: de timing na het verticuteren is niet toevallig ideaal, hij is het letterlijk.

Een bijkomend voordeel is dat compost de kale plekken en groeven die het verticuteren achterlaat gedeeltelijk opvult. Het gras heeft na de behandeling een herstelperiode nodig, en compost als topdressing geeft die herstelperiode een vliegend begin. Voor een goed herstel van je gazon na verticuteren helpt compost als topdressing om de bodem en wortelzone snel weer op gang te brengen herstelt. Verwacht geen wonderen in één week, maar na 2 tot 3 weken groeit het gras aantoonbaar sneller door de compostlaag heen dan zonder.

Welke compost gebruik je?

Dit is het onderdeel waar de meeste tuiniers de mist in gaan. Niet elke compost is geschikt voor gebruik op je gazon, zeker niet vlak na verticuteren. Na het verticuteren liggen de groeven open en de bodem is kwetsbaar. Als je compost gebruikt met onkruidzaden erin, heb je binnen een paar weken een gazon vol onkruid in precies de plekken waar je dat het minst wilt.

Gebruik daarom alleen compost die aantoonbaar vrij is van onkruidzaden en ziektekiemen. Kijk op de verpakking of op het certificaat naar keurmerken zoals Keurcompost of RHP-certificering. Beide keurmerken hanteren strikte eisen: bij RHP geldt een nultolerantie voor onkruidzaden, en Keurcompost-gecertificeerde producten zijn vrij van pathogenen en onkruidzaden. RHP-‘product sheet’ vermeldt dat RHP-gecertificeerde compost uitgaat van onkruidzaden met nultolerantie (0-tolerantie/risicobeheersing), wat helpt om onkruid(zaden) te raken RHP geldt een nultolerantie voor onkruidzaden. Groencompost van gecertificeerde leveranciers voldoet hier doorgaans ook aan.

Naast onkruidvrijheid is de fijnheid van de compost cruciaal. Je hebt fijn gezeefde compost nodig, met deeltjes van hooguit 5 tot 8 millimeter. Grovere stukken blijven bovenop liggen, dekken het grasblad af en zorgen voor verstikking. Zelfgemaakte tuincompost is hiervoor zelden fijn genoeg, tenzij je hem zelf hebt gezeefd. Rijpheid is het derde criterium: onrijpe compost bindt stikstof in de bodem in plaats van deze vrij te maken, wat het herstel van je gras vertraagt in plaats van versnelt. Rijpe compost ruikt neutraal tot licht aards, niet zuur of naar rotte eieren.

Hoeveel compost, wanneer en bij welk weer?

De juiste hoeveelheid

Voor een topdressing na verticuteren gebruik je 2 tot 5 liter compost per vierkante meter. Dat klinkt ruim, maar de situatie bepaalt waar je in die bandbreedte zit. Op een gazon met lichte slijtage en redelijke graszode houd je het bij 2 tot 3 liter per m². Op een gazon met diepe groeven, kale plekken of een duidelijke laagliggende structuur kun je tot 5 liter per m² gaan. In extreme gevallen, zoals op echt kale of ingezakte plekken, zie je adviezen van maximaal 15 liter per m², maar dat is echt de bovengrens. Ga nooit dikker dan een laag van ongeveer een halve centimeter, anders verstik je het gras.

Timing: wanneer breng je het aan?

Breng de compost bij voorkeur direct na het verticuteren aan, zodra je het losgeraakte materiaal hebt verwijderd. Lees ook hoe gazon onderhoud met verticuteren werkt, zodat je het juiste moment en de juiste werkwijze kiest gazon onderhoud verticuteren. De bodem is dan open en de compost kan meteen in de groeven zakken. De beste periodes om te verticuteren en direct daarna te composteren zijn april tot en met mei en, als tweede optie, augustus tot september. In die periodes heeft het gras de meeste groeikracht om te herstellen.

Verticuteren (en dus ook compost aanbrengen) tijdens hittegolven of periodes van aanhoudende droogte is een slecht idee. De openliggende bodem droogt razendsnel uit, de grasplantjes staan al onder stress en een compostlaag helpt dan nauwelijks. Wacht bij aanhoudende droogte tot het weer omslaat, of zorg dat je de mogelijkheid hebt om dagelijks te beregenen. Bij regen is het aanbrengen van compost prima, maar wacht niet zo lang dat de bodem dichtgeslibd is.

Stap voor stap: zo breng je de compost aan

1. Verwijder eerst al het losgekomen materiaal. Hark de vilt- en mosresten goed weg voordat je begint. Als je compost aanbrengt op een laag vuil, maakt de compost geen goede bodemcontact en 'brugge' je over de resten heen. Dat werkt niet.
2. Meet je oppervlak en reken de hoeveelheid compost uit. Voor een gazon van 50 m² bij een dosis van 3 liter per m² heb je 150 liter nodig. Koop iets meer dan je denkt nodig te hebben: het is vervelend om halverwege tekort te komen.
3. Verdeel de compost in kleine hoopjes over het gazon. Gebruik een emmer of schep en leg elke halve vierkante meter een kleine portie neer, zodat je gelijkmatig verdeelt voordat je gaat harken. Zo voorkom je dikke en dunne plekken.
4. Hark de compost gelijkmatig uit over het gazon. Gebruik een brede tuinhark en werk in kruisende richtingen, eerst horizontaal dan verticaal. Zorg dat de compost in de groeven van het verticuteren terechtkomt en niet op de grasblaadjes blijft liggen.
5. Druk de compost licht aan met een rol of de achterkant van de hark. Dit zorgt voor goed bodemcontact, zodat de compost niet bij de eerste windbui waait.
6. Geef direct water. Bevochtig het gazon goed na het aanbrengen, zodat de compost naar de bodem zakt en de grasplantjes niet uitdrogen. Houd de komende weken het gazon vochtig, zeker als er nieuwe zaailingen ontkiemen na eventueel doorzaaien.

Bij kale plekken kun je na het aanbrengen van compost direct doorzaaien. Strooi graszaad over de compostlaag, duw het lichtjes aan en houd het vochtig. Dit combineert goed: de compost geeft de zaden een voedingsrijke ondergrond en houdt vocht vast. Over doorzaaien en het complete hersteltraject lees je meer in de artikelen over herstel van het gazon na verticuteren en wat je na het verticuteren op je gazon aanbrengt. Lees ook wat je op je gazon kunt doen na het verticuteren, zodat de grasmat zich weer snel herstelt wat je na het verticuteren op je gazon aanbrengt.

Nazorg: wat doe je na de compostbehandeling?

De eerste twee weken na het aanbrengen van compost is water geven de belangrijkste taak. Zorg dat de bovenste paar centimeter van de bodem constant licht vochtig blijft. Dagelijks kort beregenen is beter dan eens per week heel veel water geven. Nieuwe graszaailingen (als je hebt doorgezaaid) zijn kwetsbaar voor uitdroging in de eerste weken.

Maaien doe je weer zodra het gras een centimeter of twee boven de gewenste hoogte uitgegroeid is, maar niet eerder dan 2 tot 3 weken na de behandeling. Maai de eerste keer niet te kort: stel je maaier in op de hoogste stand en werk stap voor stap terug naar de gewenste hoogte. Te vroeg en te laag maaien is een klassieke fout die herstel flink vertraagt.

Compost levert wel organische voeding, maar is geen vervanging voor een gerichte gazonmestgift. Als je verticuteert in het voorjaar, geef je na 3 tot 4 weken een startbemesting met een langzaamwerkende gazonmeststof. Bij een najaarsbehandeling gebruik je een herfststartmeststof die lager is in stikstof en hoger in fosfor en kalium, voor een sterke wortelgroei en winterharding. Voor alle details over bemesting na het verticuteren kun je terecht in het artikel over bemesting van het gazon na verticuteren. Voor een goed resultaat is het ook belangrijk om de juiste bemesting toe te passen na het verticuteren bemesting gazon na verticuteren.

Controleer na 3 weken of de compostlaag inderdaad niet meer zichtbaar is. Als het goed is gegaan, zie je alleen groen gras en zijn de groeven grotendeels dichtgegroeid. Is er nog compost zichtbaar of liggen er plekken die nauwelijks hersteld zijn, dan kun je die plekken doorzaaien en nogmaals licht beregenen. Zie je mos of verdichting terugkomen, dan is beluchten (prikrollen) de volgende stap.

Fouten die je wilt voorkomen

• Te dikke laag aanbrengen. Alles boven de halve centimeter riskeert verstikking. Het gras kan er niet doorheen groeien en de compost blijft als een korst liggen. Meer is hier echt niet beter.
• Compost met onkruidzaden gebruiken. Zelfgemaakte compost of niet-gecertificeerde compost bevat vaak onkruidzaden. Na het verticuteren ligt de bodem open en kiemen die zaden massaal. Gebruik alleen gecertificeerde compost met een keurmerk.
• Onrijpe compost gebruiken. Onrijpe compost verbruikt zuurstof in de bodem en bindt stikstof, wat het gras extra stress geeft in een toch al kwetsbare periode. Rijpe compost ruikt aards, onrijpe compost ruikt zuur of chemisch.
• Aanbrengen tijdens droogte of hitte zonder te beregenen. De openliggende bodem en de compost drogen razendsnel uit. Zonder voldoende water bereik je niets en beschadig je het gras verder.
• Het vilt en de resten niet verwijderen voor het aanbrengen. Compost die op een laag dood materiaal terechtkomt, maakt geen contact met de bodem. Het effect is minimaal en de kans op schimmelvorming neemt toe.
• Direct na het aanbrengen maaien. Geef het gazon minimaal 2 tot 3 weken rust voordat je de maaier erop zet. Te vroeg maaien trekt ook de compostlaag weg voordat die goed in de bodem is gezakt.
• Verticuteren en compost aanbrengen als het gazon niet echt een viltlaag heeft. Verticuteren is een ingrijpende behandeling. Als er geen duidelijke viltopbouw of mosvorming is, heeft het weinig zin en geef je het gras onnodig stress.